Nếu để ý một chút ta sẽ thấy rằng, hầu hết những khoảnh khắc khiến ta mỉm cười, không liên quan nhiều đến thành tựu, mà liên quan đến con người. Một bàn tay nắm lấy tay ta lúc ta mệt, một ánh mắt hiểu mà không cần giải thích, một câu hỏi nhỏ: hôm nay bạn ổn không. Những điều ấy dù rất đơn sơ lại nuôi dưỡng ta mạnh hơn bất kỳ bằng cấp hay giải thưởng nào.

Ngày từ khi là đứa trẻ còn nằm trong nôi ta không thể sống nhờ ý chí hay tri thức, ta sống nhờ có người ôm ta, cho ta hơi ấm, cho ta biết rằng mình thuộc về ai đó. Trước khi biết nói Tôi, ta đã biết tình thương là gì. Điều đó cho thấy một chân lý hạnh phúc không đến từ thành tựu đầu tiên, mà đến từ liên hệ giữa người với người. Có lần tôi nói đùa mà thật rằng: trong 8 tỷ con người, con chỉ là 1, nhưng câu nói ấy không để hạ thấp ai mà để nhắc ta rằng, ta không tách biệt với cuộc đời này, ta không phải hòn đảo cô độc, ta là một phần của đại dương lớn. Hạnh phúc của ta gắn chặt với hạnh phúc của những người quanh ta nhiều hơn ta tưởng.

Một doanh nhân trẻ từng nói với tôi: con đã đạt nhiều thứ nhưng con vẫn cảm thấy thiếu một điều gì đó.

Tôi hỏi: con có ai để chia sẽ niềm vui ấy không?

Anh lặng im rồi khẽ gật. Đôi khi thứ ta thiếu không phải là thành công mới mà là một vòng tay thật để mang thành công ấy trở thành niềm vui. Bản chất của con người không phải là cô lập, bản chất của con người là liên hệ. Ta khỏe khi ta thấy mình được nối với ai đó, ta yếu khi ta nghĩ mình chỉ còn một mình. Ngay cả người mạnh nhất cũng lớn lên từ một cái ôm, một ánh mắt, một sự nâng đỡ kín đáo của ai đó, mà đôi khi ta không nhớ nổi tên. Nhưng sự thật là tất cả chúng ta sống được nhờ tình thường mà người khác dành cho ta trước khi ta có khả năng tự thương mình. Không ai đứng vững một mình, không ai hạnh phúc một mình, không ai có thể tự nuôi tâm mình mà không từng nhận một giọt ấm nào từ cuộc đời. Nhưng càng lớn lên ta lại thường quên điều hiển nhiên này, ta chạy theo mục tiêu, chạy theo kỳ vọng, chạy theo những định nghĩa bên ngoài. Ta tưởng rằng đạt thêm một điều nữa sẽ giúp ta cảm thấy đủ đầy hơn, nhưng rồi khi ngồi xuống, ta nhận ra điều ta đang thiếu không nằm trong danh sách các công việc, mà nằm trong danh sách những liên hệ mà ta đã lơ là quá lâu. Một khoảnh khắc ta thật sự chạm vào ai đó bằng trái tim, có sức nuôi ta lớn hơn nhiều so với một thành tựu lớn mà ta không có ai để chia sẽ. Hạnh phúc ở tầng sâu nhất không phải là đạt được mà là kết nối được, và nếu nguồn gốc của hạnh phúc là nối kết, thì câu hỏi tiếp theo mở ra rất tự nhiên.

VÌ SAO KHI LỚN LÊN, TA LẠI DẦN ĐÁNH MẤT KHẢ NĂNG THƯƠNG YÊU ĐƠN SƠ MÀ TA TỪNG CÓ KHI CÒN NHỎ?

Từ đây hành trình đi vào vì sao ta quên thương bắt đầu mở nhẹ. Nhiều người nghĩ rằng khi lớn lên con người trở nên vô tâm hơn, nhưng điều ấy không đúng, không ai bỗng dưng đánh mất khả năng thương yêu, ta chỉ trở nên quá đầy để thương được nữa. Tâm đầy lo toan, đầy kỳ vọng, đầy sợ hãi, đầy những vai mà ta phải diễn mỗi ngày. Một trái tim nặng như vậy khó mà mở ra một cách tự nhiên. Ta không vô tâm, ta chỉ không còn chỗ.

Tôi nhớ có người từng nói với tôi: Thưa thầy, hồi nhỏ con thương ai cũng dễ, còn bây giờ con thấy lòng mình khô.

Tôi hỏi nhẹ: con có còn nhớ lần cuối con để cho mình yên được bao lâu không?

Anh cúi đầu, không trả lời. Lòng khô không phải vì thiếu tình thương, mà vì tâm không còn không gian để thương. Khi ta trưởng thành, tâm dần bị chiếm bởi những nổi lo rất thực, lo kiếm sống, lo cho gia đình, lo không làm người khác thất vọng, lo không bị bỏ lại phía sau, lo nhiều quá, tâm trở nên chật, và khi tâm chật, thương không thể đi vào, không phải vì nó biến mất mà vì nó không chen vào được, rồi ta lại trách mình, sao mình lạnh lùng quá vậy. Nhưng thật ra không phải ta lạnh, ta chỉ đang mang quá nhiều thứ không phải là mình. Sự phòng thủ, sự tố tỏ ra mạnh, sự gồng để không bị tổn thương. Tất cả những đều ấy tạo thành một lớp giáp dầy che mất sự mềm mại vốn có của tâm, giống như mặt nước hồ bị gió làm động, nước không mất đi sự trong, nó chỉ tạm thời không phản chiếu được bầu trời. Tâm ta cũng vậy không bao giờ mất khả năng thương, chỉ là bị khuấy lên bởi những lo âu chưa được nhìn thẳng

Bài giảng của đức Đạt Lai Lạt Ma